fbpx

egzamin na tłumacza przysięgłego

Egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego – 5 kroków do sukcesu [PORADNIK cz. 01]

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego, jak się do niego przygotować i go zdać? Odpowiedzi na te pytania i wiele więcej znajdziesz w tym poradniku.

Egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego – 5 kroków do sukcesu

Krok 1 – filologia angielska / certyfikat językowy na C2

Krok 2 – studia podyplomowe / kurs prawa (najlepiej w j. angielskim)

Krok 3 – studia podyplomowe / kurs tłumaczeń prawniczych i poświadczonych

Krok 4 – nauka słownictwa

Krok 5 – praktyka tłumaczeniowa

Poniżej znajdziesz wyjaśnienie i rozwinięcie każdego z pięciu kroków. Zapraszam!

Egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego – poradnik, część pierwsza

Często spotykam się z różnymi mitami i faktami na temat egzaminu na tłumacza przysięgłego. Jeżeli myślisz o podejściu do egzaminu, to zapewne w Twojej głowie rodzą się pytania, jakie są najlepsze studia i kursy na tłumacza przysięgłego oraz jakie wybrać książki i materiały, by najlepiej przygotować się do egzaminu. Niełatwo dotrzeć do rzetelnych i dokładnych informacji na ten temat, ponieważ są one rozdrobnione i przez to czasami niespójne. Właśnie dlatego postanowiłem napisać ten poradnik, aby pomóc kandydatom na tłumacza przysięgłego języka angielskiego w podjęciu dobrych decyzji i efektywnej nauce do egzaminu. Jeżeli zastanawiasz się, jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego, jak się do niego przygotować i go zdać, to zapraszam Cię do lektury!

Co robi tłumacz przysięgły?

Tłumacz przysięgły to regulowany zawód zaufania publicznego podlegający wpisowi na Listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. W ramach swoich uprawnień tłumacz przysięgły sporządza tłumaczenia poświadczone za pomocą pieczęci i własnego podpisu (potocznie nazywane „przysięgłymi”) oraz wykonuje tłumaczenia ustne. Zawód tłumacza przysięgłego cieszy się w Polsce renomą w dużej mierze ze względu na trudny egzamin państwowy, który trzeba zdać, aby nabyć uprawnienia zawodowe. Szerzej profesję tłumacza przysięgłego i jego zadania opisywałem w artykule Kim jest tłumacz przysięgły?

Czy egzamin na tłumacza przysięgłego jest trudny?

Przyjmuje się, że egzamin na tłumacza przysięgłego jest bardzo trudny, chociaż wszystko zależy od poziomu wiedzy i przygotowania. Potwierdza to statystyka zdawalności na poziomie ok. 25% osób przystępujących. Wymagania muszą być wysokie, ponieważ od pracy tłumacza przysięgłego nierzadko będzie zależeć czyiś majątek, wolność, czy prawo pobytu w Polsce.

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego?

Egzamin na tłumacza przysięgłego jest organizowany przez Państwową Komisję Egzaminacyjną w Departamencie Zawodów Prawniczych, Wydziale Tłumaczy Przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości. W przypadku języka angielskiego odbywa się on co kilka miesięcy. Aby przystąpić do egzaminu należy złożyć wniosek o wyznaczenie terminu, a następnie (już po otrzymaniu zawiadomienia wyznaczonym terminie) dokonać opłaty. Egzamin na tłumacza przysięgłego to koszt 800,00 zł. Egzamin składa się z części pisemnej i ustnej, które zdawane są w osobnych terminach.

Jak wygląda egzamin pisemny na tłumacza przysięgłego języka angielskiego?

Zarówno część pisemną, jak i ustną egzaminu na tłumacza przysięgłego zdaje się w Warszawie. Część pisemna trwa 4 godziny. Składa się ona z czterech tekstów – dwóch w języku polskim i dwóch w języku angielskim. Przynajmniej połowa z nich to teksty prawnicze lub urzędowe. Swojej pracy nie wolno podpisać nazwiskiem. Jest ona kodowana – dzięki temu zapewniona jest bezstronność osoby sprawdzającej, która nie wie czyją pracę ocenia. Na egzaminie pisemnym można uzyskać maksymalnie 200 punktów, a ocena pozytywna zaczyna się od 150 punktów. Egzamin weryfikuje umiejętności:

  • tłumaczeniowe (tj. merytoryczne, terminologiczne i formalne) oraz
  • językowe (czyli poprawność interpunkcyjną, ortograficzną, gramatyczną, leksykalną i stylistyczną).

Co ważne, na egzaminie pisemnym na tłumacza przysięgłego można (i warto) korzystać ze słowników i glosariuszy, jednak nie wszystkie pomoce są dopuszczalne. Jeżeli chcesz dowiedzieć się, co możesz przynieść na egzamin, przejdź tutaj.

Jak wygląda egzamin ustny na tłumacza przysięgłego języka angielskiego?

Jeżeli zdałeś część pisemną egzaminu, wówczas zostaniesz zaproszony na część ustną. Sprawdza ona umiejętność stosowania dwóch technik przekładu.

  • Tłumaczenie a vista

Otrzymujesz na kartce dwa teksty w języku angielskim i masz 2 minuty na zapoznanie się z nimi i przygotowanie. Następnie tłumaczysz je ustnie mając przed sobą otrzymane dokumenty źródłowe (w przyszłości, pracując już jako tłumacz przysięgły, przekonasz się, że taki rodzaj tłumaczenia najczęściej spotykany jest m.in. u notariusza).

  • Tłumaczenie konsekutywne

To większy hardcore, ponieważ egzaminator czyta fragment tekstu (nawet po kilka zdań) w języku polskim, który Ty następnie tłumaczysz na język angielski. Występuje tu podwójna trudność: z jednej strony ważna jest pamięć krótkotrwała i umiejętność szybkiego notowania ulotnych detali (jak np. nazwy własne i cyfry), a z drugiej strony tłumaczenie na język obcy jest zwykle trudniejsze, niż na język ojczysty. Ten tryb tłumaczenia jest najczęściej spotykany na sali sądowej.

Tak samo jak w części pisemnej, przynajmniej dwa teksty zawierają język urzędowy lub prawniczy, a ocenie podlegają te same kompetencje tłumaczeniowe i językowe. Oprócz tego, na egzaminie ustnym na tłumacza przysięgłego ocenia się także dodatkowo elementy takie jak:

  • wymowa,
  • intonacja,
  • dykcja i
  • płynność wypowiedzi.

W części ustnej egzaminu tak samo maksymalny wynik to 200 punktów i aby zdać, trzeba uzyskać przynajmniej 150 punktów.

Jeżeli chcesz poznać szczegóły i więcej praktycznych porad na temat egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego, przejdź do artykułu Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego?

Jak zdać egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego? – studia i kursy

Co prawda, aby zostać tłumaczem przysięgłym nie jest już wymagane ukończenie studiów filologicznych ani podyplomowych w zakresie przekładu (o czym szerzej pisałem w moim poście Jak zostać tłumaczem przysięgłym?), to są jednak pewne kierunki i specjalizacje, które znacząco zwiększą Twoje szanse na egzaminie na tłumacza przysięgłego języka angielskiego.

Krok 1 – Filologia angielska lub dowolne studia wyższe + certyfikat językowy na C2

Jeżeli nie ukończyłeś jeszcze żadnych studiów, a chcesz zostać tłumaczem przysięgłym języka angielskiego, wówczas najoczywistszy wybór to filologia angielska. Jednak muszę tutaj zastrzec, że zwykle na studiach filologicznych oprócz praktycznej nauki języka, poznaje się dość szczegółowo także teorię języka, historię czy literaturę krajów angielskojęzycznych. Niestety na filologiach wciąż jest stosunkowo mało praktycznych zajęć z przekładu. Niekiedy absolwenci filologii mają zerową styczność z tłumaczeniami prawniczymi, stanowiącymi przecież fundament egzaminu na tłumacza przysięgłego. Aby uzupełnić te braki zwykle trzeba postawić na dodatkowe kursy lub studia podyplomowe. Lingwistyka stosowana zakłada nieco bardziej praktyczny zakres kształcenia, więc może być bardziej przydatna, ale tych kierunków jest znacznie mniej niż filologicznych – przychodzi mi do głowy tylko Poznań i Warszawa.

W każdym razie, przy wyborze studiów warto byś zwrócił uwagę, aby program kształcenia przewidywał zakończenie edukacji ze znajomością ogólnego języka angielskiego na poziomie C2.

Z kolei, jeżeli masz już co najmniej dyplom licencjata lub inżyniera dowolnego kierunku, to spełniasz podstawowy warunek dotyczący ukończonych studiów wyższych i nie musisz kończyć filologii angielskiej lub lingwistyki stosowanej. Zamiast tego możesz w inny wybrany sposób osiągnąć bliski natywnemu poziom znajomości języka angielskiego i dla pewności zdać np. egzamin C2 Proficiency (CPE) organizowany pod egidą British Council i przy okazji uzyskać ceniony certyfikat językowy.

Prawo

Wspomnę jeszcze o drugim ogromnie przydatnym kierunku studiów. Całkiem sensownym wyborem pod kątem przygotowania do egzaminu na tłumacza przysięgłego są studia prawnicze. Tylko że to rozwiązanie ma też spory mankament – studia trwają 5 lat i wymagają przyswojenia ogromnej wiedzy zbędnej z punktu widzenia kandydata na tłumacza na tłumacza przysięgłego, a do tego nie szkolą zdolności językowych. Oczywiście, najlepiej być jednocześnie po filologii angielskiej i prawie, jednak jako absolwent tych dwóch kierunków, dobrze wiem, jak bardzo pracochłonna to ścieżka.

Krok 2 – Studia podyplomowe / kurs prawa (najlepiej w j. angielskim)

Jeżeli nie jesteś absolwentem prawa, a chcesz zostać tłumaczem przysięgłym, warto doszkolić się z podstaw prawa, najlepiej wykładanych w języku angielskim. Pomocne w tym celu będą inicjatywy w rodzaju szkoły prawa angielskiego, czy amerykańskiego lub studia z wybranej dziedziny prawa (np. LLM). Co prawda, po ich ukończeniu raczej nie nabędziesz tytułu zawodowego w dziedzinie prawa, jak ma to miejsce w przypadku pięcioletnich magisterskich studiów prawa, ale na potrzeby egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego, będzie to wystarczające, aby wyrobić sobie odpowiednie wyczucie terminologii i frazeologii prawnej i prawniczej.

Krok 3 – Studia podyplomowe / kurs tłumaczeń prawniczych i poświadczonych

W zakresie specjalizacji w przekładzie prawniczym i poświadczonym, uważam że aktualnie najlepsze przygotowanie oferują studia podyplomowe we Wrocławiu na kierunku „Język w przekładzie poświadczonym” prowadzonym w ramach Studiów Podyplomowych Angielskiego Języka Specjalistycznego (tzw. SPAJS) na Uniwersytecie Wrocławskim. Wykłada tam członek i konsultant Państwowej Komisji Egzaminacyjnej, Marek Kuźniak i Jan Gościński – o których będzie jeszcze mowa przy okazji omawiania literatury fachowej pod kątem egzaminu. Także, jeżeli możesz czerpać wiedzę insajderską i informacje o egzaminie na tłumacza przysięgłego języka angielskiego z pierwszej ręki, to uważam że absolutnie warto to zrobić. Mój były praktykant i absolwent SPAJS za pierwszym podejściem zdał egzamin na tłumacza przysięgłego (gratulacje Krzysiek!). Myślę, że trudno o lepszą rekomendację ?

Jednak, jeżeli Wrocław jest dla Ciebie za daleko lub nie po drodze, dobrą alternatywą może być kurs zdalny „Trening przed egzaminem na tłumacza przysięgłego” prowadzony przez szkołę dla tłumaczy Textem. Pracują tam z pewnością specjaliści doświadczeni na polu tłumaczeniowym i dydaktycznym, a struktura kursu daje spore szanse na sukces na egzaminie.

Następna ciekawa moim zdaniem opcja, to kurs mentoringowy dla kandydatów na tłumacza przysięgłego organizowany przez tłumaczkę przysięgłą Renatę Świgońska, która prowadzi na Facebooku grupę Przygotowanie do egzaminu na tłumacza przysięgłego. Od lat powiększa ona grono swoich kursantów mogących pochwalić się wpisem na listę tłumaczy przysięgłych. Informacje o zapisach na jej kurs zwykle pojawiają się jesienią każdego roku.

Mam świadomość, że te wszystkie informacje wymagają spokojnego przemyślenia i być może w Twojej głowie z każdą moją podpowiedzią i propozycją rodzą się kolejne pytania. Jeżeli tak jest, a dodatkowo chciałbyś bardziej wgłębić się w szczegóły podanych kursów i studiów, poznać ich cenniki i harmonogramy, kadrę oraz inne dostępne opcje kształcenia, to możesz sięgnąć po Jak zdać egzamin na tłumacza przysięgłego?

Krok 4 – Jak się przygotować do egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego? – Książki i materiały

Na rynku dostępnych jest coraz więcej materiałów przydatnych w przygotowaniach do egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego. Jednak dobór literatury i kolejność jej przerabiania może mieć kluczowe znaczenie. Poniżej znajdziesz praktyczną listę moim zdaniem obowiązkowych pomocy naukowych pod kątem przygotowania do egzaminu.

Warto zwrócić uwagę na całą serię wydawniczą „Tłumacz przysięgły” C.H. Beck. Według mnie najważniejsze będą tutaj następujące pozycje autorstwa Leszka Berezowskiego:

  1. „Jak czytać i rozumieć angielskie umowy?”,
  2. „Jak czytać i rozumieć angielskie dokumenty notarialne, testamenty i pełnomocnictwa?”,
  3. „Jak czytać i rozumieć angielskie dokumenty sądowe w sprawach cywilnych?”,
  4. „Jak czytać, rozumieć i tłumaczyć dokumenty prawnicze i gospodarcze?”.

Jest to swego rodzaju klasyka, której nie opłaca się pomijać w przygotowaniach do egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego.

Oprócz tego, uważam, że obowiązkową lekturą jest:

  1. „Egzamin na tłumacza przysięgłego w praktyce. Język angielski – analiza językowa” Marka Kuźniaka oraz
  2. „Egzamin na tłumacza przysięgłego. Tłumaczenie ustne. Język angielski” Jana Gościńskiego i Marka Kuźniaka.

Ich wyjątkowa wartość polega na tym, że wyszły one spod pióra samych egzaminatorów prowadzących egzamin ustny na tłumacza przysięgłego, także oferują wiedzę wprost ze źródła – czego chcieć więcej?

Naturalnie konieczną pomocą naukową jest również

  1. dobry słownik prawniczego języka angielskiego.

Przyda Ci się on nie tylko podczas codziennej praktyki tłumaczeniowej (bardzo pożądanej, jeżeli chcesz zdać egzamin), ale i na samym egzaminie pisemnym.

Warto też pracować z

  1. przekrojowym leksykonem terminów prawniczych pogrupowanych tematycznie.

To dobre narzędzie do nauki i systematyzacji słownictwa z poszczególnych dziedzin prawa.

Nieocenioną pomoc stanowią też

  1. dwujęzyczne wydania kodeksów i ustaw, począwszy od prawa cywilnego i karnego materialnego i procesowego.

Na rynku dostępne są praktyczne wydania najważniejszych polskich aktów normatywnych w języku angielskim i polskim, gdzie lewa strona zawiera jedną wersję językową, a prawa drugą wersję. Super lektura do poduszki ?

  1. Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego TEPiS

Jest on wartościową pomocą naukową, szczególnie jeżeli chodzi o metodykę sporządzania tłumaczeń poświadczonych. Zawarto tam dobre praktyki tłumaczeniowe i przydatne objaśnienia dotyczące niektórych przepisów Ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego, np. jak w praktyce stosować wymogi określone w art. 18 ust. 2 Ustawy „Na wszystkich poświadczonych tłumaczeniach oraz poświadczonych odpisach pism, które wydaje tłumacz przysięgły, wymienia się pozycję, pod którą tłumaczenie lub odpis są odnotowane w repertorium.

Na sporządzonych tłumaczeniach i odpisach pism należy stwierdzić czy sporządzono je z oryginału, czy też z tłumaczenia lub odpisu, oraz czy tłumaczenie lub odpis jest poświadczony i przez kogo”. Rzecz o tyle ważna, że tłumaczenia pisemne na egzaminie należy sporządzać z zachowaniem wymogów tłumaczeń poświadczonych, zatem muszą one zawierać wszystkie odpowiednie elementy, w tym formułę poświadczającą i podpis.

Jak widzisz, lista książek i materiałów przygotowujących do egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego jest dość długa, a jest to jedynie mój subiektywny dobór dostępnych publikacji. Jeżeli chcesz poznać więcej konkretów i dowiedzieć się, jaki polecam angielski słownik prawniczy i leksykon oraz dwujęzyczne kodeksy, to zapraszam Cię do lektory mojego artykułu Jak się przygotować do egzaminu na tłumacza przysięgłego?

Krok 5 – Egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego – teksty egzaminacyjne i praktyka tłumaczeniowa

Jak zapewne się domyślasz, w przygotowaniach do egzaminu na tłumacza przysięgłego niebagatelną rolę gra faktyczna praktyka tłumaczeniowa, najlepiej z użyciem tekstów egzaminacyjnych. Im więcej będziesz miał na koncie przetłumaczonych stron, tym lepiej.

Kilka tekstów egzaminacyjnych znajdziesz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości i z pewnością warto od nich zacząć, jednak jest to zdecydowanie za mało. Gdzie zatem szukać? Z pomocą przychodzą tutaj następujące publikacje

  • „Egzamin na tłumacza przysięgłego. Komentarz, teksty egzaminacyjne, dokumenty” oraz
  • „Teksty egzaminacyjne dla kandydatów na tłumacza przysięgłego”.

Zawierają one kilkadziesiąt tekstów w języku polskim i angielskim, które warto przerobić.

Z kolei, jeżeli chciałbyś ćwiczyć z najnowszymi autentycznymi tekstami z egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego, to polecam śledzić grupę Renaty Świgońskiej na Facebooku „Przygotowanie do egzaminu na tłumacza przysięgłego”, wspomnianą przy okazji kursów mentoringowych dla kandydatów na tłumacza przysięgłego. Kandydaci będący świeżo po egzaminach na bieżąco dzielą się tam linkami do tekstów, które im się trafiły. Możesz też sięgnąć do artykułu Egzamin na tłumacza przysięgłego – teksty egzaminacyjne, gdzie w jednym miejscu zebrałem sporo autentycznych tekstów egzaminacyjnych do roku 2021 ?

Egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego – moja ścieżka do sukcesu

Moja ścieżka do zadanego egzaminu na tłumacza przysięgłego była dość pracochłonna. Najpierw uzyskałem dyplom licencjata, następnie magistra filologii angielskiej, a niedługo potem magistra prawa. Pod koniec studiów zacząłem wykonywać tłumaczenia prawnicze, początkowo w ramach bezpłatnych praktyk oferowanych na uczelni lub w znajomych firmach. Wraz ze zdobywanym doświadczeniem i wykształceniem zacząłem łapać płatne zlecenia z biur tłumaczeń. W pewnym momencie znalazłem stałą pracę jako prawnik w firmie z zagranicznymi klientami, gdzie sporządzałem i negocjowałem umowy i dokumentację, często w języku angielskim. Jednocześnie prowadziłem też dorywczo kursy legal English w szkole językowej. W tym samym czasie, wykorzystując resztki wolnego czasu, uczyłem się angielskiej terminologii prawniczej i przerabiałem literaturę fachową stricte pod kątem egzaminu na tłumacza przysięgłego.

Największym wyzwaniem były dla mnie tłumaczenia ustne, ponieważ niestety nie miałem możliwości, aby je praktykować. Nie było jeszcze SPAJS na Uniwersytecie Wrocławskim, a żaden tłumacz przysięgły we Wrocławiu nie chciał podszkolić mnie pod tym kątem, nawet za opłatą (rozesłałem kilkadziesiąt maili – wszystkie bez odpowiedzi ☹). Stanęło na tym, że wybierałem teksty, w tym autentyczne teksty egzaminacyjne z poprzednich lat, i robiłem sobie egzaminy próbne, które następnie samodzielnie sprawdzałem.

Do nauki słownictwa bardzo mi się przydawał autorski glosariusz, który cały czas pilnie wzbogacałem o nowe terminy wraz w wykonywanymi tłumaczeniami, prowadzonymi zajęciami, nauką z książek oraz podczas studiów i pracy na etacie z umowami angielskojęzycznymi (to samo gorąco rekomenduję i Tobie!). Gdy glosariusz rozrósł się już do kilku tysięcy wpisów (na tyle szacuje się liczbę terminów specjalistycznych, które należy przyswoić, aby zdać egzamin na tłumacza przysięgłego) zacząłem czytać jego zawartość na głos i to nagrywać. W ten sposób stworzyłem własnego audiobooka, którego następnie słuchałem w każdej wolnej chwili, np. robiąc śniadanie lub w czasie dojazdu do pracy.

Ten cały długotrwały ciąg planów, a następnie wykonywanej pracy i nauki zaowocował w 2015 roku zdanym egzaminem na tłumacza przysięgłego języka angielskiego. Wiem, że ta droga była kręta i mozolna, ale satysfakcja w chwili osiągnięcia efektu końcowego to naprawdę niesamowite uczucie. Tego samego życzę i Tobie.

Także do roboty i do zobaczenia na liście tłumaczy przysięgłych! ?

Jeżeli podoba Ci się ten post, będę wdzięczny za komentarz i udostępnienie na Facebooku i LinkedIn. Daj znać (może być przez formularz kontaktowy), jeżeli brakuje Ci w sieci informacji o jakimś zagadnieniu dotyczącym tłumaczeń angielskich – chętnie pomyślę, jak mogę pomóc ?

Koszyk
  • No products in the cart.
Facebook
LinkedIn
Instagram
0