fbpx

słowniki na egzamin na tłumacza przysięgłego

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego? [PORADNIK cz. 02]

Jeżeli zastanawiasz się, jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego, to z tego artykułu dowiesz się, że składa się on z części pisemnej i ustnej i 8 tekstów, w tym 4 w języku polskim i 4 w angielskim.

Tłumacz przysięgły – czym się zajmuje?

Tłumacz przysięgły wykonuje tak zwane tłumaczenia przysięgłe, które formalnie nazywane są tłumaczeniami poświadczonymi lub uwierzytelnionymi. Są to tłumaczenia pisemne, które muszą być opatrzone podpisem i pieczęcią tłumacza przysięgłego. Oprócz tego do jego zadań należą również tłumaczenia ustne, które przeważnie mają miejsce na sali sądowej, w prokuraturze i na policji oraz w kancelarii notarialnej. Sposób wykonywania tych czynności reguluje Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego.

Jak stwierdził naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 1995 r., sygn. akt II S.A. 1356/94 tłumacz przysięgły „to wyspecjalizowany zawód, wymagający szczególnie wysokich kwalifikacji. Akt ustanowenia tłumaczem przysięgłym jest zatem dowodem uznania dla wysokiej wiedzy i dorobku zawodowego kandydata, dowodem jego ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia i znajomości określonego języka. Oznacza to zatem rzeczywiście swoistą nobilitację profesjonalną i etyczną wnioskodawcy”. Bardziej szczegółowo o zawodzie tłumacza przysięgłego pisałem w artykule Kim jest tłumacz przysięgły?

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego?

Co do sposobu i zasad przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego pisałem już trochę w poprzednim poście Egzamin na tłumacza przysięgłego. Przedstawiłem tam strukturę egzaminu i jego przebieg. Teraz nadszedł czas, by wgłębić się trochę bardziej w praktyczne szczegóły, tego jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego, czyli np. jakie są dopuszczalne pomoce naukowe na egzaminie, procedury związane ze zdawaniem i sposób oceniania prac, a w tym stosunkowo nowe pojęcie „błędu krytycznego”.

Egzamin na tłumacza przysięgłego odbywa się w Ministerstwie Sprawiedliwości w Warszawie i jest organizowany przez Państwową Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłego zwykle kilka razy w roku w przypadku popularnych języków, jak np. angielski czy niemiecki. Zasady dotyczące egzaminu zostały uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia egzaminu na tłumacza przysięgłego, którego tekst możesz znaleźć tutaj.

Aby przystąpić do egzaminu na tłumacza przysięgłego należy:

  • złożyć wniosek o wyznaczenie terminu egzaminu do Ministerstwa Sprawiedliwości i
  • dokonać opłaty za egzamin w wysokości 800,00 zł.

Zawiadomienie o wyznaczeniu terminu egzaminu na tłumacza przysięgłego jest wysyłane do kandydata co najmniej 21 dni przed wyznaczonym terminem.

Trzeba pamiętać, że tłumaczem przysięgłym może zostać tylko osoba niekarana i posiadająca wykształcenie wyższe. Oprócz tego istnieje jeszcze szereg wymogów formalnych, o których pisałem w artykule Jak zostać tłumaczem przysięgłym?, jednak ich spełnienie jest weryfikowane dopiero po zdanym egzaminie na tłumacza przysięgłego. Zatem możliwe jest, żeby najpierw zdać egzamin, a dopiero później spełnić pozostałe warunki wpisu na listę tłumaczy przysięgłych.

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego? – część pisemna

Część pisemna egzaminu na tłumacza przysięgłego trwa cztery godziny i zwykle rozpoczyna się w godzinach przedpołudniowych.

Jeżeli nie mieszkasz w Warszawie, najlepiej przyjechać dzień wcześniej i wziąć nocleg na miejscu. W ten sposób będziesz bardziej wypoczęty i skupiony w tym ważnym dniu. Ja tak właśnie robiłem i wiem, że „świeża głowa” to bardzo istotny element sukcesu.

Pamiętaj by na egzamin zabrać dowód osobisty lub inny dokument tożsamości ze zdjęciem i wydrukowane potwierdzenie wniesienia opłaty – bez tego nie wejdziesz na salę egzaminacyjną.

Egzamin pisemny na tłumacza przysięgłego składa się z czterech tekstów do tłumaczenia, przy czym:

  • dwa teksty tłumaczy się z języka polskiego na język obcy,

(w tym jeden jest pismem sądowym, urzędowym lub tekstem prawniczym);

  • dwa teksty tłumaczy się z języka obcego na język polski,

(i tak samo – jeden jest pismem sądowym, urzędowym lub tekstem prawniczym).

Co istotne, na egzaminie nie korzysta się z komputera. Tłumaczenia należy sporządzić odręcznie na dostarczonych przez komisję arkuszach papieru (jak widać Ministerstwo Sprawiedliwości w tym aspekcie zatrzymało się głęboko w latach ’90 ubiegłego wieku ?). Wyglądają one mniej więcej tak (sorry za moje bazgroły  ?):

jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego

Nie wolno podpisywać pracy pisemnej nazwiskiem ani umieszczać na niej innych danych pozwalających na identyfikację kandydata (nie zwracaj uwagi na moje imię i nazwisko wpisane powyżej – to był tylko mój wewnętrzny egzamin próbny sprzed lat). Prace są kodowane i osoba sprawdzająca nie wie czyją pracę ocenia – dzięki temu zostaje zachowana bezstronność komisji. Może zastanawiasz się „Zaraz, zaraz. Pracy nie mogę podpisać nazwiskiem, ale przecież podpis tłumacza jest formalnie wymaganym elementem tłumaczenia poświadczonego” (patrz art. 18 ust. 2 Ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego). W takim razie, jak z tego wybrnąć?” Otóż najlepiej na końcu tłumaczenia, gdzie normalnie byś się podpisywał, wpisać po prostu „podpis” i tyle ?

Z części pisemnej maksymalnie można uzyskać 200 punktów, po 50 punktów za każdy z czterech tekstów, w tym 25 punktów za umiejętności tłumaczeniowe i 25 punktów za umiejętności językowe. Egzamin uznaje się za zdany w przypadku uzyskania co najmniej 150 punków.

Przez umiejętności tłumaczeniowe rozumie się:

  • stronę merytoryczną tłumaczenia (zgodność treści przekazanej w tłumaczeniu z treścią oryginału),
  • stronę terminologiczną tłumaczenia (terminologia i frazeologia języka specjalistycznego),
  • stronę formalną tłumaczenia (znajomość formalnych zasad wykonywania tłumaczeń poświadczonych).

Natomiast umiejętności językowe to przede wszystkim poprawność:

  • interpunkcyjna,
  • ortograficzna,
  • gramatyczna,
  • leksykalna (leksyka niespecjalistyczna) i
  • stylistyczna.

W zakresie oceny w 2020 roku dodano pojęcie „błędu krytycznego” rozumiane jako błąd powodujący istotne naruszenie sensu tekstu źródłowego. Za to możliwe jest obniżenie punktacji o nie więcej niż 10 punktów w kategorii umiejętności tłumaczeniowych za każdy taki błąd.

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego? – dozwolone i niedozwolone pomoce na części pisemnej

W czasie egzaminu pisemnego można korzystać z własnych słowników. Akceptowane są również autorskie słowniczki i glosariusze. Uważaj jednak, aby w Twoich pomocach na egzamin nie znalazły się całe zdania, fragmenty tekstu, encyklopedie, leksykony czy wydania dwujęzyczne ustaw. Takie materiały są dyskwalifikowane i odbierane kandydatowi przez komisję, która czuwa nad przebiegiem egzaminu i sprawdza, czym posługują się osoby zdające. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, abyś na egzamin na tłumacza przysięgłego zabrał wiele słowników. Często kandydaci przyjeżdżają na egzamin nawet z całą walizką słowników (teraz już pewnie rozumiesz, skąd pomysł na ilustrację do tego artykułu?).

materiały dopuszczalne na egzaminie na tłumacza przysięgłęgo

materiały niedopuszczalne na egzaminie na tłumacza przysięgłęgo

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego? – część ustna

Jesteś po części pisemnej egzaminu na tłumacza przysięgłego i co dalej? O wyznaczonym terminie części ustnej egzaminu będziesz zawiadomiony po zdaniu części pisemnej nie wcześniej niż 7 dni od jej zakończenia. W praktyce, w przypadku języka angielskiego, egzamin ustny odbywa się po 1-2 miesiącu od ogłoszenia wyników egzaminu pisemnego.

Część ustna egzaminu to:

  • tłumaczenie a vista

(kandydat otrzymuje do tłumaczenia tekst w formie pisemnej) z języka obcego na język polski dwóch tekstów, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym lub tekstem prawniczym;

teksty do tłumaczenia otrzymujesz bezpośrednio przed tłumaczeniem i masz 2 minuty na zapoznanie się z nimi – postaraj się dobrze wykorzystać ten czas, aby przeskanować je wzrokiem i zrobić szybkie notatki, np. co do konsekwentnego wyboru terminologii i uniknięcia pułapek językowych, jeżeli takie wychwycisz; oraz

  • tłumaczenie konsekutywne

(egzaminator odczytuje lub odtwarza tekst z przerwami na tłumaczenie) z języka polskiego na język obcy dwóch tekstów, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym lub tekstem prawniczym. Tłumaczenie konsekutywne to szczególnie trudna część egzaminu ustnego na tłumacza przysięgłego, ponieważ fragmenty tekstu do tłumaczenia potrafią być dość długie – na przykład wyliczanka 5-8 kilkuwyrazowych pojęć specjalistycznych lub po parę zdań na raz. Żeby ją zdać, musisz wypracować sobie dwa elementy. Z jednej strony ćwicz pamięć krótkotrwałą (taką pamięć RAM mózgu), a z drugiej naucz się technik notacji, czyli sporządzania błyskawicznych notatek. Na kartce, którą dostaniesz warto zapisywać cyfry, nazwiska, nazwy, itp. – to najczęściej ulatuje z pamięci.

Z części ustnej również można uzyskać wynik 200 punktów, po 50 punktów dla każdego z 4 tekstów. Aby otrzymać ocenę pozytywną, należy zgromadzić co najmniej 150 punktów. Ocenie – tak jak w przypadku egzaminu pisemnego – podlegają umiejętności językowe i tłumaczeniowe.

Za umiejętności tłumaczeniowe przyznaje się do 25 punktów:

  • za stronę merytoryczną tłumaczenia (zgodność treści przekazanej w tłumaczeniu z treścią oryginału),
  • za stronę terminologiczną tłumaczenia (terminologia i frazeologia języka specjalistycznego);

Za umiejętności językowe przyznaje się także do 25 punktów, w szczególności za poprawność:

  • gramatyczną,
  • leksykalną (leksyka niespecjalistyczna),
  • stylistyczną,
  • fonetyczno-intonacyjną,
  • dykcję (trzeba mówić wyraźnie) i
  • płynność wypowiedzi (przedłużające się przerwy w tłumaczeniu i „dukanie” są niestety punktowane ujemnie).

W przypadku popełnienia przez kandydata błędu krytycznego, można obniżyć punktację o nie więcej niż 10 punktów w kategorii umiejętności tłumaczeniowych za każdy taki błąd.

Na egzaminie ustnym na tłumacza przysięgłego prawdopodobnie Twoje tłumaczenie będzie oceniane przez prof. Marka Kuźniaka i dr. Jana Gościńskiego. Obaj są tłumaczami przysięgłymi, wykładowcami akademickimi i autorami książek dotyczących egzaminu. Warto, abyś w swoich przygotowaniach przeczytał ich publikacje, o których wspominam szerzej tutaj oraz wziął pod uwagę uczestnictwo w zajęciach prowadzonych przez nich na studiach podyplomowych, które opisuję w moim kolejnym artykule – Jak zdać egzamin na tłumacza przysięgłego?

Jeżeli zażyłoby się, że zdasz część pisemną, ale nie uda Ci się zdać części ustnej egzaminu na tłumacza przysięgłego, wówczas niestety musisz złożyć nowy wniosek o wyznaczenie terminu egzaminu i uiścić nową opłatę. W takim przypadku należy jeszcze raz zdawać również część pisemną egzaminu, ponieważ uzyskanie pozytywnej oceny z części pisemnej, a następnie negatywnej z części ustnej, oznacza niezdanie całego egzaminu.

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego języka angielskiego – podsumowanie

Egzamin państwowy na tłumacza przysięgłego języka angielskiego według wielu ekspertów to jeden z najbardziej prestiżowych egzaminów językowych w Polsce. Wynika to z jego poziomu trudności, który przewyższa inne dostępne egzaminy sprawdzające umiejętności językowe, oraz z faktu, że dotyczy on nabycia uprawnień do wykonywania elitarnego zawodu. Pomimo tego, liczba kandydatów na tłumacza przysięgłego stale rośnie. Składa się on z dwóch części, z których moim zdaniem trudniejsza jest część ustna – szczególnie tłumaczenie konsekutywne. Gdy dochodzi do tego stres, uzyskanie wyniku pozytywnego nie jest wcale łatwym zadaniem. Jednak, jak widać, jest to oczywiście możliwe, o czym świadczy też fakt, że na listę tłumaczy przysięgłych języka angielskiego wpisywanych jest co roku kilkadziesiąt nowych osób.

Jeżeli podoba Ci się ten post, będę wdzięczny za komentarz i udostępnienie na Facebooku i LinkedIn. Daj znać (może być przez formularz kontaktowy), jeżeli brakuje Ci w sieci informacji o jakimś zagadnieniu dotyczącym tłumaczeń angielskich – chętnie pomyślę, jak mogę pomóc ?

Koszyk
  • No products in the cart.
Facebook
LinkedIn
Instagram
0